را به نحو مطلوب تطميع نمايد . سر آرتور هاردينگ در كتابى موسوم به « يك ديپلمات در شرق « 1 » » صفحه‌ى 278 چنين مىنويسد : « اتابك اعظم ( امين السلطان ) اظهار داشت كه حاضر است با پروژه‌ى ما موافقت نمايد و پيشنهاد كرد كه من نامه‌اى به فارسى خطاب به او بنويسم و شرايط عمده‌ى امتياز را در آن ذكر نمايم تا او نامه‌ى مزبور را به سفارت روس تسليم نمايد . اتابك مستحضر بود كه وزيرمختار روس موسوم به مسيو ارگى روپولو « 2 » نمىتواند خط فارسى را بخواند ، مخصوصا وقتى كه فارسى به خط شكسته نوشته شده باشد و ضمنا به وسيله‌ى جاسوسانى كه داشت ، آگاه شده بود كه دبير شرقى سفارت روس موسوم به مسيو استريتر « 3 » كه تنها عضو آن سفارت بود و مىتوانست خط را بخواند از زرگنده عازم ييلاق‌هاى كوهستانى است و چند روزى غايب خواهد بود . لذا اتابك كاغذى را كه دستور داده بود و من نوشتم به سفارت روس در زرگنده فرستاد و مدتى در آن سفارت بدون اين‌كه ترجمه شود ماند تا دبير شرقى از ييلاق مراجعت كرد . در اين وقت اتابك اظهار داشت كه از طرف سفارت روس اعتراضى به امتياز نشده است . در حالىكه وزيرمختار روس از مندرجات نامه‌اى كه نمىتوانست بخواند ، اطلاعى نداشت و حتى سوءظنى هم نسبت به مندرجات بس مهم آن نبرده بود و لذا همه‌ى اعضاى دولت ، نظر اتابك را تأييد كرده و امتياز به دارسى واگذار و به صحه‌ى شاه رسيد . وزيرمختار روس پس از اطلاع از جريان امر بسيار رنجيده‌خاطر گرديد ولى گناه اتابك نبود اگر به‌طور تصادف و موقت مترجم سفارت روس غايب بود . بنابراين وزيرمختار روس يگانه راه عاقلانه و عملى را انتخاب نموده و قضيه‌ى انجام شده را قبول كرد » . پس از آن‌كه امتياز دارسى به صحه‌ى شاه رسيد ، وزيرمختار روس تقاضا كرد كه جبران اين كار به نحوى بشود كه رضايت او فراهم گردد . در آن‌وقت يك جوان اسكاتلندى در وزارت دارايى ايران شاغل مقام نسبتا مهمى بود و چون وزيرمختار روس تصور كرده بود كه او در امر اعطاى امتياز دارسى مؤثر بوده است ، تقاضاى اخراج او را نمود . وزيرمختار انگليس به اخراج او اعتراض نمود ولى مؤثر واقع نشد و اتابك براى جلب رضايت روس‌ها اين جوان را كه موسوم به مكلين « 4 » بود ، از كار بر كنار كرده و به هاردينگ گفته بود كه ايران كشور مستقلى است و مسئله‌ى اخراج يك كارمند دولت مربوط به تصميم شاه مىباشد . هاردينگ هم اين كار را

--> ( 1 ) - A'Diploma in the East ( 2 ) - M . Argyropulo ( 3 ) - M . Sritter ( 4 ) - Mr . Maclein